David Eagleman – Incognito: Beynin Gizli Hayatı
Bilim / 18 Kasım 2017

Kitap Adı: Incognito: Beynin Gizli Hayatı Yazar: David Eagleman Yayıncı: Domingo Yayınevi Sayfa Sayısı: 304 ‘Kendimizle aramızdaki fark, bir başkasıyla aramızdaki fark kadar büyüktür.’ Montaigne Siz daha tehlikeyi algılamadan, ayağınızı fren pedalının üstüne götüren kim? Neden sır saklamakta böylesine başarısız, nedenini bilmeden birini çekici bulmakta bu kadar başarılıyız? Eğer bilinçli zihin, yani sabah uyandığınızda sizinle birlikte uyanan ben, buzdağının yalnızca görünen kısmıysa, zihninizin geri kalanı tüm bir ömür neyle iştigal etmekte? Ünlü nörobilimci David Eagleman, 20 dilde yayımlanan -ve neredeyse şimdiden klasikleşen- kitabı Incognito ile beynimizin derinlerine dalarak, yaptığımız, düşündüğümüz ya da hissettiklerimizin çok büyük bir kısmının bizden başka bir biz tarafından yönetildiğini ürkütücü bir berraklıkla ortaya koyuyor. Sadakat geninden sizi olmadığınız birine dönüştüren beyin zedelenmelerine; optik yanılsamalardan striptizcilerin neden ayın belirli zamanlarında daha çok para kazandığına; Truva fatihi Odysseus’tan renkleri işitip biçimleri tadabilen sinestezik insanlara kadar geniş bir yelpazeden vakaları ve araştırmaları bir araya getiren Incognito, beynimizin işleyişi ve çelişkileri hakkında olağanüstü bir keşif yolculuğu sunuyor. “Bir kitap okudum, hayatım değişti.” İsmet Berkan, Hürriyet “Zihniniz bu kitap için size teşekkür edecek.” Wired

Henri Poincare – Bilimin Değeri
Bilim / 5 Eylül 2017

Kitap Adı: Bilimin Değeri Yazar: Henri Poincare Yayıncı: MEB Yayınları Ünlü matematikçi Henri Poincare’ın Türkçeye çevrilen iki önemli eserinden birisi olan Bilimin Değeri, MEB tarafından o dönemde tavsiye edilen eserlerden birisidir.

Hal Hellman – Büyük Çekişmeler
Bilim / 4 Eylül 2017

Kitap Adı: Büyük Çekişmeler Yazar: Hal Hellman Yayıncı: Tübitak Yayınları Sayfa Sayısı: 259 Bilimsel buluş süreci duygularla doludur. Bilim adamı yeni bir düşünce ortaya attığında çoğu kez başkalarının kuramlarını çiğnemiş olacaktır. Eski fikirlerin sahipleri ise kolay kolay pes etmeyecektir. Bilim adamları arasında bu tür anlaşmazlıklar olmuştur. Bu anlaşmazlıklar bilim için yararlıdır. Tıpkı büyüklerin kavgaları ile küçüklerin gürültülerin düşünce özgürlüğü ve eğitimin gelişmesi için zorunlu olması gibi. Kıskançlık, çekememezlik, rekabet, hırs, bilim adamları arasında da görülür. Bu kitap bu konuda bilim tarihinden seçilmiş on tartışmayı okura sunmayı amaçlamaktadır.

Alan Lightman – Yıldızların Zamanı
Bilim / 16 Ağustos 2017

Kitap Adı: Yıldızların Zamanı Yazar: Alan Lightman Yayıncı: Tübitak Yayınları Sayfa Sayısı: 146 Astronomi biliminin önde gelen isimlerinden olan Alan Lightman Yıldızların Zamanı’nda gezegenler, yıldızlar, galaksiler, yıldız sistemleri, evrenin başlangıcı ve sonu ile ilgili yaklaşımını açık ve canlı bir anlatımla dile getiriyor. Yıldızların Zamanı iyi bir astronomi kitabı olmasının yanı sıra iyi de bir öykü kitabı…

Alan Lightman – Einstein’ın Düşleri
Bilim / 16 Ağustos 2017

Kitap Adı: Einstein'ın Düşleri Yazar: Alan Lightman Yayıncı: Aylak Kitap Sayfa Sayısı: 120 Alan Lightman’ın modern klasikler arasında sayılan ve otuzdan fazla dile çevrilen çoksatar romanı Einstein’ın Düşleri dünyanın birçok yerinde tiyatroya, dansa hatta müziğe uyarlandı, ressamlara esin kaynağı oldu. Italo Calvino’nun büyüleyici ve şiirsel diline benzer bir üslupla anlatılan hikayeler Einstein’ın 1905’te İsviçre’de bir patent bürosunda çalıştığı sıralarda zamanın doğasına dair kurduğu düşlere dayanıyor. Her bir düş zamanın bildiğimizden farklı aktığı olası dünyalara açılan bir kapı… “Bu dünyada zaman dairesel ve insanlar sevinçlerini ve kederlerini tekrar tekrar yaşıyorlar…” “Bu dünyada iki zaman var. Biri mekanik zaman, diğeri bedenin zamanı. İki zamanın karşılaştığı yer, umutsuzluk. İki zamanın ayrıldığı yer, hoşnutluk…” “Büyüleyici dünyalar… Kışkırtıcı, etkileyici, enfes” Michio Kaku, New York Times “Büyüleyici” Washington Post Book World “Kışkırtıcı… keyifli bir okuma” Wall Street Journal “Lightman tablosunda boya yerine zaman kavramını kullanıyor… Zamanın doğasına dair eğlenceli ve tahrik edici bir keşif…” Los Angeles Times “Sonsuz derecede etkileyici… Zamana dolanmış insan yaşamının doğasının kuramsallıktan uzak büyülü bir anlatısı…” The Boston Globe

Carl Sagan – Kozmos
Bilim / 13 Ağustos 2017

Kitap Adı: Kozmos Yazar: Carl Sagan Yayıncı: Altın Kitaplar Sayfa Sayısı: 384 “Carl Sagan zamanımızın en parlak bilim adamlarından biridir… İçinde varlığımızı sürdürdüğümüz akıllara durgunluk veren Kozmos’un sonsuzluğunu dile getirirken bilimin geçmişine, şimdiki zamanına ve geleceğine ilişkin muhteşem bir eser yaratmış.”Associated Press “Alanında göz kamaştırıcı, önerilerinde kışkırtıcı. Bu kitabı okuyan herkesin, etkisi altında kalacağından hiç kuşkum yok.” The Miami Herald “Sagan edebi bir coşkuyla yazıyor. Harika bir eser. İnsan aklının tüm noktalarına değinen Kozmos gerçek olmayacak kadar gerçek.” The Cleveland Plain Dealer – İnsanoğlu uzay okyanusuna açılıyor – Canlıların ve evrenin yapısı – Doğa yasaları tüm evrende geçerlidir – Cennet ve cehennem – Başka gezegenlerde yaşam var mı? – Keşif yolculuklarının öyküsü – Samanyolu: Gecenin bel kemiği – Zaman ve mekan içinde yolculuk – Başka evrenlerin kapısı karadelikler – Sonsuzluğun kıyısı: Dördüncü boyut – Aklın evreni – Galaktik uygarlık – Yaşamak ya da yokolmak konusunda kim karara verecek?

Georges Balandier – Siyasal Antropoloji
Bilim / 23 Haziran 2017

Kitap Adı: Siyasal Antropoloji Yazar: Georges Balandier Yayıncı: İş Bankası Kültür Yayınları Sayfa Sayısı: 216 Bütün insan toplumları siyaset üretir ve hepsi de tarihin akışından etkilenirler. Uzun süre antropoloji biliminin marjinal bir dalı olarak görülen Siyasal Antropoloji, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, özellikle de 1960’lı yıllarla birlikte yeni bir disiplin olarak kendini kabul ettirdi. Bu gelişmede belirleyici rol oynamış eserlerden biri de hiç kuşkusuz Georges Balandier’nin kitabıydı. Yazarın, “tarihin itibarının iade edilmesine yönelik güncel girişimler” arasında saydığı bu kitapta, toplumların içsel dinamikleri, siyasal alan ve tarihin hareketi birbiriyle ilintili bir şekilde ortaya konur; bu da, yapısal antropolojinin görmezden geldiği veya ortadan kaldırdığı ilişki sistemlerinin ve toplumsal bağların diyalektiğinin öne çıkarılmasına yol açar.

Dimitri Gutas – Yunanca Düşünce Arapça Kültür
Bilim / 10 Haziran 2017

Kitap Adı: Yunanca Düşünce Arapça Kültür: Bağdat'ta Yunanca-Arapça Çeviri Hareketi ve Erken Abbasi Toplumu Yazar: Dimitri Gutas Yayıncı: Kitap Yayınevi Sayfa Sayısı: 240 Halife el-Mehdi, Aristoteles’in Topika’sının Arapça’ya çevrilmesini emretmişti. Nasturi patiği I. Timotheos, İS 782 civarında kitabı Süryanice’den çevirdi. Yunanca’sına danışmayı da ihmal etmedi. Mehdi iyi bir öğrenciydi; kitabı dikkatle okudu ve açık bir münazarada İslam’ı savundu. Tartıştığı Hıristiyan, Patrik I. Timotheos’tan başkası değildi. Timotheos, anılarında halifenin kendisiyle tanrıbilim tartışmasına girmesine ilk başta şaşırdığını; fakat daha sonra Mehdi’nin Hıristiyanlığa yönelttiği Bütün itirazlarını üstesinden geldiğini -gayet kibarca- anlatır. Aristoteles’in Topika’sı o dönemde sadece biriydi. Yunanca-Arapça çeviri hareketi Arap Abbasi hanedanının iktidara gelmesi ve ardından Bağdat’ın kuruluşuyla birlikte (İS 762) başladı. İki yüzyılda astroloji, simya, fizik, matematik, tıp ve felsefe gibi çeşitli konuları kapsayan dindışı bilimsel ve felsefi Yunanca eserlerin neredeyse tamamı Arapça’ya çevrildi. İnsanlık tarihinde yeni bir çağ başlatan bu hareket Perikles Atina’sı, İtalyan Rönesansı veya 16.-17. yüzyıl bilimsel devrimiyle aynı kategoride yer alır ve insanlık tarihi için çök önemlidir.

Susan McKinnon – Neo-Liberal Genetik:
Bilim / 10 Haziran 2017

Kitap Adı: Neo-Liberal Genetik: Evrim Psikolojisinin Mitleri ve Meselleri Yazar: Susan McKinnon Yayıncı: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi Sayfa Sayısı: 144 Susan McKinnon bu kitabında; evrim biyolojisi, bilişsel ve deneysel psikoloji, bilgisayım, oyun kuramları ve antropoloji gibi alanlardan beslenen evrimsel psikolojiye yönelik bir eleştiri geliştirmektedir. Evrim psikologlarının; evrim, psikoloji ve kültür hakkında yanıldıklarını; ortaya koydukları evrensel psikolojik mekanizmalar kuramının altında yatan genetiğe ve cinsiyete dair varsayımların, antropolojik kayıtlardan gelen gözleme dayalı kanıtlarca desteklenmediğini göstermeye çalışıyor. Bir kültürün başat değerlerinin doğanın bir parçası olarak kabul edilmesinin, bunlar dışında kalan diğer kültürel değerlerin önemsizleştirilmesi yönünde bir etki yarattığını ve insanoğlunun geçmişte ve bugün sahip olduğu ve gelecekte de sahip olacağı potansiyellerin geniş çeşitliliğinin göz ardı edilmesine yol açtığını savunmaktadır.

Matt Ridley – Genom
Bilim / 10 Haziran 2017

Kitap Adı: Genom: Bir Türün Yirmi Üç Bölümlük Hikayesi Yazar: Matt Ridley Yayıncı: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi Sayfa Sayısı: 408 Francis Crick, 28 Şubat 1953’te DNA’nın yapısını çözdüğünde şöyle demişti: “Hayatın sırrını keşfettik.” Ancak bu sırrın ne olduğunu anlamamız uzun bir süre daha alacak, yüzyılımızın en önemli bilim dallarından birisi genetik olacaktı. İnsan genomu, 23 çift kromozomdan oluşan bir pakettir. Matt Ridley bu paketi açıyor ve ortaya dökülen ama genetik dilinde yazılmış pek çok sırrı bizim anlayacağımız bir dile tercüme ediyor. İnsan genomunda “genetikçe” yazılmış bu “yazılar” aslında türümüzün biyolojik tarihinin kaydını, başka bir deyişle otobiyografisini oluşturuyor. Kökenlerimiz, evrimimiz, doğamız ve zihnimiz hakkında çarpıcı bilgiler veren yazar Matt Ridley, yepyeni soruların ve yepyeni cevapların eşiğinde bir kuşak oluşumuza dikkat çekiyor. Genetik mirasımız kaderimiz mi? Yoksa genetik determinizm bir mitten mi ibaret? Bir katilin işlediği cinayetin sorumluluğu ailesindeki genlere yüklenebilir mi? Yoksa işimize gelmediğinde özgür irade sahibi olmaktan vazgeçmeye hemen hazır bir tür müyüz? Gen tedavisinden mucizeler beklememiz ne kadar gerçekçi? Genom’da merak ettiğiniz bu ve benzeri pek çok soruya yanıt bulacaksınız. Genom’u okudukça şempanzelerle genetik benzerliğimizin %98 olması en azından bazılarımızın onuruna daha az dokunacak gibi görünüyor.

Matt Ridley – Gen Çeviktir
Bilim / 10 Haziran 2017

Kitap Adı: Gen Çeviktir: Doğuştan Gelen Özellikler mi Çevresel Etkenler mi? Yazar: Matt Ridley Yayıncı: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi Sayfa Sayısı: 368 Genlerle ilgili son keşiflere dayanan başarılı bilim yazarı Matt Ridley, insan davranışlarının kökenine eğildiği bu özenli kitabında dikkatini doğa-yetiştirme tartışmasına çeviriyor. Doğa ve yetiştirme partizanları arasındaki yüzyıl savaşını naklediyor Ridley, böylelikle insanoğlu dediğimiz çelişkilerle yoğrulmuş bu varlığın aynı anda nasıl hem özgür irade sahibi hem de içgüdüler ile kültürün etkisi altında olduğunu açıklıyor. İnsan genomunun şifresinin çözülmesiyle artık biliyoruz ki genler beynin yapısını kabaca belirlemekle kalmıyor, ayrıca deneyimlere yanıt verebiliyor, sosyal tepkiler meydana getirebiliyor, hatta bellek oluşturabiliyorlar. Genler, iradenin hem sonucu hem de sebebidir. “Ridley bilim yazarı olarak çok yetenekli. En zorlu tartışmaları zekice benzetmelerle aydınlatmasını biliyor.” -New York Times “Ridley’in değindiği mesele için duyduğu heyecan okuyucuya bulaşıyor… Gösterişli, esprili, mizah anlayışına sahip bir tarzla yazıyor. Karışık meseleleri sıradan okuyucuya rahatlıkla anlatıyor.” -Los Angeles Times “Kitap, kavrayış gücüyle, bilgelikle, şık bir tarzla yazılmış… Bizi biz yapan şeyin ne olduğuyla ilgili son keşifleri açık bir dille anlatıyor, konu ne olmak istediğimiz şeye gelince de bu keşifleri nasıl değerlendirmemiz gerektiğini söylüyor bize.” -Steven Pinker MATT RIDLEY, 7 Şubat 1958 doğumlu. Doktorasını zooloji dalında Oxford Üniversitesi’nde yaptı. Kitapları altı farklı edebiyat ödülüne…

Patricia Fara – Bilim: Dört Bin Yıllık Bir Tarih
Bilim / 9 Haziran 2017

Kitap Adı: Bilim: Dört Bin Yıllık Bir Tarih Yazar: Patricia Fara Yayıncı: Metis Yayınları Sayfa Sayısı: 512 Bilim: Dört Bin Yıllık Bir Tarih, adından da anlaşılacağı gibi bir bilim tarihi kitabı. Ama onu ana akım bilim tarihi anlatılarından farklı kılan birçok özelliği var. Patricia Fara kitabın girişinde şöyle diyor: “Tarih yazmak, olguları düzenli bir şekilde bir araya getirmek ve olayları doğru bir şekilde sıralamaktan ibaret değildir; neyi dahil edeceğiniz ve kimi hariç tutacağınız gibi konularda seçimler yaparak geçmişi yeniden yorumlamayı, dünyayı yeniden çizmeyi de içerir.” Bilim tarihine yönelik Avrupamerkezci yaklaşımın nesnellikten uzak olduğuna dikkat çeken Fara, “dâhi biliminsanı” mitini sarsmayı da ihmal etmiyor. Fara’ya göre bilim tarihi ideal kahramanlarca inşa edilmiş düz ve pürüzsüz bir yol değil; hatalar yapan, rekabet eden, hatta kimi zaman ellerindeki bulguları çarpıtan etten kemikten insanların açtığı dolambaçlı bir patika. Bu patikada kimin öne geçeceği ise iktidar kavramıyla yakından bağlantılı. “Geçmişe yepyeni bir açıdan baktığımızda, hangi soruların sorulması gerektiğini bilmek, yeni bilgiler ortaya çıkarmak kadar önemlidir,” diyen Fara, dinin bilim üzerindeki etkisinden simya ve büyünün bilimle ilişkisine, kadınların bilim tarihindeki rolünden farklı bilim türlerine kadar birçok konuda kritik sorular soruyor.

John Gribbin – Schrödinger’in Yavru Kedileri
Bilim / 4 Haziran 2017

Kitap Adı: Schrödinger'in Yavru Kedileri: Gerçekliğin Peşinde Yazar: John Gribbin Yayıncı: Metis Yayınları Sayfa Sayısı: 296 Bilim tarihinin şüphesiz en meşhur kedilerinden olan Schrödinger’in kedisi bilim insanlarının zihnini yeterince kurcalamamış gibi, şimdi de bu adsız kahramanın ikiz yavrularının rol aldığı bir başka “düşünce deneyi” bizleri benzer bir muammayla karşı karşıya bırakıyor. John Gribbin, Schrödinger’in Kedisinin Peşinde adlı başarılı kitabının devamı niteliğinde olan bu kitapta, kuantum dünyasının “tuhaflıklarını” irdelemeye ve bunlara ilişkin farklı yorumları ele almaya devam ediyor. Gribbin’in kendi ifadesiyle, “kuantum tartışmasını anlamak için bilmeniz gereken her şeyi burada bulacaksınız; aynı anda iki ayrı yerde olabilen fotonlar gibi görünüşte paradoksal fenomenleri, aynı anda iki yöne giden atomları, ışık hızıyla hareket eden bir parçacık için zamanın nasıl durduğunu ve kuantum kuramının Uzay Yolu’vari bir ışınlamayı mümkün kılabileceğine dair ciddi bir yorumu okuyacaksınız”. Gribbin’in gayet anlaşılır ve esprili bir dille kaleme aldığı bu ilginç kitabı kuantum dünyasıyla uzaktan yakından ilgilenen tüm okurlarımıza tavsiye ediyoruz.

Guy Deutscher – Dilin Aynasından
Bilim / 3 Haziran 2017

Kitap Adı: Dilin Aynasından: Kelimeler Dünyamızı Nasıl Renklendirir? Yazar: Guy Deutscher Yayıncı: Metis Yayınları Sayfa Sayısı: 296 Dil ile düşünüş tarzı arasındaki bağlantı, dilbilimcileri uzun zamandır meşgul eden bir mesele. Diller zihne birtakım kısıtlamalar getirir mi? Bir kavramın bir dildeki varlığı ya da yokluğu, o dili konuşanların bu kavramı anlama yetisini nasıl etkiler? Her kavram her dilde ifade edilebilir mi? Farklı diller dünyaya dair farklı algılar mı yaratır? Bir toplumun diliyle kültürü arasında nasıl bir ilişki vardır? Bütün diller eşit karmaşıklıkta mıdır? Dilbilimci Guy Deutscher bu sorulara ikna edici cevaplar sunuyor. Kitap üç temel konuya odaklanıyor: dilin renk algısına, mekân algısına ve dilin cinsiyet ayrımına ilişkin “düşünce alışkanlıklarımız” üzerindeki etkilerine. Bugün dilbilim ve bilişsel bilimler alanında baskın olan görüşün aksine Deutscher, dilin düşünce üzerinde hiç de azımsanmayacak etkileri olduğunu savunuyor ve hayal gücümüzü zorlayacak ölçüde incelikli deney ve araştırmalardan faydalanarak bu savını destekliyor. Kitabın en güzel tarafı ise hem dilbilim tartışmalarının yakın takipçilerine hem de konuya hiç aşina olmayan kişilere hitap edebilmesi; zira yazar dilin hayatımızdaki yerini incelerken asla soyutlamalara başvurmuyor, aksine çok çeşitli dillerden verdiği örneklerle konuyu somut, sürükleyici ve esprili bir şekilde açıklıyor.

Frans De Waal – İçimizdeki Maymun
Bilim / 3 Haziran 2017

Kitap Adı: İçimizdeki Maymun: Biz Neden Biziz? Yazar: Frans De Waal Yayıncı: Metis Yayınları Sayfa Sayısı: 264 Uzun yıllardır primatlar üzerine araştırmalar yürüten Frans de Waal, bilhassa en yakın akrabalarımız olan şempanzelere ve onlardan daha az tanınan, uzun zamandır ihmal edilmiş ve unutturulmuş bonobolara ilişkin gözlemlerini aktarıyor. İçimizdeki Maymun hayvanlara ilişkin klişeleri somut gözlemler ve ilginç anekdotlar aracılığıyla altüst ederek bizi insan doğası konusunda bir kere daha düşünmeye davet ediyor.