Evelyn Fox Keller – Genin Yüzyılı
Bilim / 3 Haziran 2017

Kitap Adı: Genin Yüzyılı Yazar: Evelyn Fox Keller Yayıncı: Metis Yayınları Sayfa Sayısı: 184 Yaşam nedir? Keller’ın “genin yüzyılı” adını verdiği yirminci yüzyılda egemen paradigma, biyoloji biliminin temel derdi olagelmiş bu soruya genleri ve gen replikasyonunu merkez alan bir cevap vermişti: Kalıtsal özelliklerin kuşaklararası istikrarı ile evrim için zorunlu olan değişim arasındaki dengenin sırrı, adeta sihirli özellikler atfedilen “gen” kavramında aranıyordu. Keller, genetik ve moleküler biyoloji alanında gen kavramı sayesinde elde edilmiş olan kazanımların, tarihsel bir bakış açısıyla kapsamlı bir analizini yapıyor. Ama hepsi bu değil: Bizzat bu kazanımların yaşamın özünü salt gende arayan anlayışa nasıl meydan okuduğunu da gösteriyor. Hâlâ işe yarasa da, üzerine gereğinden fazla yük bindirilmiş olan gen kavramını yavaş yavaş geride bırakacak yeni bir sözcük dağarcığına ihtiyacımız olduğunu, öncelikle de şunu kavramamızın elzem olduğunu söylüyor: Bir sistemin bileşenlerini anlamak, bu bileşenler arasındaki etkileşimleri anlamaya yetmeyebilir. İnsan Genom Projesi’nin yakın tarihlerde tamamlanmış olmasının anlamı ve bilgisayarlarla canlı organizmalar arasında kurulan analojilerin ne ölçüde işe yaradığı gibi daha popüler meseleleri de değerlendiren kitap, bilimsel düşüncede kaydedilmiş aşamaları, pasif bir biçimde öğrenilip iman edilmesi gereken nihai hakikatler olarak sunmuyor. Eskileri sarsacak yeni hakikatler aramaya kılavuzluk eden ipuçlarının izini sürerek, bilimin bir donmuş doğrular deposu değil bitimsiz bir faaliyet olduğu…

Claude Levi-Strauss – Modern Dünyanın Sorunları Karşısında Antropoloji
Bilim / 1 Haziran 2017

Kitap Adı: Modern Dünyanın Sorunları Karşısında Antropoloji Yazar: Claude Levi-Strauss Yayıncı: Metis Yayınları Sayfa Sayısı: 104 Antropoloji nasıl bir bilimdir? Modern dünyada insanlığın karşı karşıya kaldığı sorunlara çözüm önerebilir mi? Peki modern dünyanın “ilkel” denen insanlardan alacağı dersler olabilir mi? Kitap çeşitli somut örneklerle yanıt arıyor bu tür sorulara. Claude Lévi-Strauss, modern toplumlarda biyoloji alanındaki taşıyıcı annelik, sperm bankası ve benzeri gelişmelerle birlikte ortaya çıkan hukuksal sorunları, nüfusun sürekli artmasıyla bulaşıcı hastalıkların yayılması arasındaki ilişkiyi tartışıyor. Yetişkinlerin günde 2-4 saat çalışarak bütün nüfusu besleyebildiği “ilkel” toplumlar ile en az 8 saat çalıştıkları halde aç ve evsiz kalanların sayısının her geçen gün arttığı “ileri” toplumlar arasındaki karşıtlığa dikkat çekiyor. Modern Dünyanın Sorunları Karşısında Antropoloji, hem Lévi-Strauss’ un düşüncesini hem de genelde antropolojiyi herkesin anlayabileceği bir dille tanıtmakla kalmıyor, günümüzün sorunları üstüne daha geniş bir bakış açısıyla düşünmeye de davet ediyor bizleri.

Ömer Kuleli & Osman Gürel – Kimya Güzeldir Ama Fizik de Biyoloji de
Bilim / 21 Mayıs 2017

Kitap Adı: Kimya Güzeldir Ama Fizik de Biyoloji de Yazar: Ömer Kuleli & Osman Gürel Yayıncı: İletişim Yayınları Sayfa Sayısı: 275 Kitabın bilimsel bulgular ile gündelik olgular arasında kurduğu canlı köprü, pozitif bilimcilerle “normal” insanları yakınlaştırıyor. Kitap, arasıra duyduğu “entropi”, “enzim”, “termo-dinamik” gibi terimlerin teknik dile boğulmadan izahını bulamayanlar veya lise yıllarından sonra bunları hemen unutanlara tam bir acil yardım.

Oliver Sack – Mars’ta Bir Antropolog
Bilim / 21 Mayıs 2017

Kitap Adı: Mars'ta Bir Antropolog Yazar: Oliver Sack Yayıncı: İletişim Yayınları Sayfa Sayısı: 352 Bir kaza, bir darbe, bir hastalık: Beyninizde meydana gelen “fiziksel” bir değişim davranışlarınıza, hayatınıza yansır. “Bir başka” olursunuz, öykünüz değişir… Nöroloji uzmanı Oliver Sacks, bu türden yedi vakayı, yedi insanî öyküyü aktarıyor kitabında. Ameliyat yapmadığı zamanlarda Tourette sendromundan kaynaklanmış “tik”leriyle boğuşan bir cerrah; bir kaza sonucu renkkörü olup siyah-beyaz resimlerin tonlarında yaşayan bir ressam ve diğerleri…

Erik Hornung – Kadim Mısır Ötedunya Kitapları
Bilim / 12 Mayıs 2017

Kitap Adı: Kadim Mısır Ötedunya Kitapları Yazar: Erik Hornung Yayıncı: Kabalcı Yayınevi Sayfa Sayısı: 239 Kadim Mısır Ötedünya Kitapları, ölülerini tanrılar nezdinde nurlandıracak büyülü sözlerle donatmanın yanı sıra ölümden sonraki hayatlarında onlara yol gösterecek rehberler yaratma arzusuyla dünyanın en eski ve en ilginç metinlerini yaratan bir uygarlığın Batılı anlamda Kutsal Kitaplar külliyatıdır. Milattan önce ikibinli yıllarda yazılmaya başlayan ötedünya metinleri, etkilerini ilk dönem islamiyetin bazı inançlarına nüfuz edecek kadar uzun süre korumuştur. Günümüzde de gerek Mısırbilim araştırmacılarının gerekse de modern psikanaliz, edebiyat ve dinbilim çalışmalarının ilgisini çekmektedir. Uzman yazarımız Hornung’un Kadim Mısır Ötedünya Kitapları’nı okuyarak Piramit Metinleri’nden başlayıp, Tabut Metinleri, Ölüler Kitabı, Nefes Üzerine Kitap, Amduat, Oniki Mağara Büyülü-söz, Kapılar Kitabı, Mağaralar Kitabı, Yer Kitabı, Nut Kitabı, Gün Kitabı, Gece Kitabı, Güneş İlahisi, Gök ineği Kitabı ve Sonsuzluğun Katedilmesi Kitabı’na uzanacak biçimde geniş bir zaman aralığında bir medeniyetin inançları, ötedünya tasavvuru, tanrı tasvirleri ve zengin hayalgücünün gelişip değişimine tanık olacaksınız. Her bir kitabın resimlerini görebilecek ve garip figürler olmanın ötesinde bir şeye tekabül eden hiyerogliflerin anlamını tek tek okuyup öğrenebileceksiniz. Ana Hatlarıyla Mısır tarihi’yle bizi Mısır’ın politik dünyasında bir tarih gezintisine çıkaran, Mısırbilime Giriş’le kadim Mısır üzerine çalışma disiplininin ayrıntılarını sunan Erik Hornung bizi bu kez Güneşin gece yolculuğuna katılmaya,…

Galileo Galilei – İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog
Bilim , Felsefe / 31 Mart 2017

Kitap Adı: İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog Kitap Serisi: Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi Yazar: Galileo Galilei Yayıncı: İş Bankası Kültür Yayınları Sayfa Sayısı: 640 Üzerinde on altı yıl çalıştığı İki Büyük Dünya Sistemi Hakkında Diyalog nedeniyle engizisyonda yargılandı, ev hapsine mahkûm edildi. Mahkûmiyeti sırasında ikinci başyapıtı İki Yeni Bilim Üzerine Diyalog’u tamamladı. Her iki yapıt da kısa sürede pek çok dile çevrildi ve modern bilimin başlangıcı olarak tarihe geçti. Diyaloglar ne yalnızca astronomi ne de fizik kitabıdır. Otoriteyi temsil eden Aristoteles düşüncesiyle sıkı bir polemik yürütürken, aynı zamanda gözlemsel, deneysel, kuramsal birikimiyle Galileo, “doğanın yazıldığı dili” yeniden keşfederek, matematiği temel alan kendi yeni fiziğini kurar. Galileo’nun hakim sınıfa değil, sıradan okura sunduğu diyaloglar anlaşılması kaygısıyla Latince yerine İtalyanca kaleme alınmıştır.