Hüseyin Namık Orkun – Türk Sözünün Aslı

Türk Sözünün Aslı Kitap Kapağı Türk Sözünün Aslı
Hüseyin Namık Orkun
Türk Dil Kurumu Yayınları
36

Türk adı ilk kez, 8. Yüzyıl Çin kaynakları ile Uygur metinlerindegeçmektedir. Bu kaynakların ve araştırmaların bazılarında belirtildiği gibi Türk adı Çin kaynaklarında telâffuz edildiği şekilde, miğfer anlamına gelen Tu-kiüe kelimesinden mi veya Hun/Kun kelimesinden mi yoksa türü-/ türe- kökünden mi gelmektedir. Bu soruların cevabını bulabileceğimiz Türk Sözünün Aslı adlı eser, Türk Dil Kurumu tarafından günümüz yazım kurallarına göre yeniden düzenlenmiştir.

Sevan Nişanyan – Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı

Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı Kitap Kapağı Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı
Sevan Nişanyan
Everest Yayınları
248

"Sevan Nişanyan tarihi" için bir ilk metin, erken kaynak. 1000'i aşkın sözcüğün birbiriyle olan ilişkisini çok akıcı bir dille anlatıyor Nişanyan. Adı üstüne, bir sürprizler kitabı bu. Sürpriz içinde sürprizler üstelik.

Kullandığımız sözcüklerin inanılmaz bir tarihi var. Türk dilinin bilinen geçmişi 1300 yıllık. Oysa bugün kullandığımız bazı kelimelerin kökeni daha binlerce yıl öncesine dayanıyor. Üvendire ve evlek gibi iki kadim Anadolu sözcüğüne 2800 yıl önce yaşamış olan Homeros'un destanlarında rastlıyoruz. Aferin deyimi Zerdüşt dininin 3000 yıllık kutsal metinlerinde "seni kutsuyorum" anlamıyla karşımıza çıkıyor. Kimilerinin Amerikan icadı zannettiği seks, bizi Roma'nın henüz imparatorluk bile olmadığı bir devrin haremlik-selamlık düzenine geri götürüyor. 3000 küsur yıl önce Fenikelilerin kendi alfabelerinin ilk harfine verdikleri elif adı ise 21. yüzyıl Türkiye'sinde popüler bir kadın adı olarak yaşamaya devam ediyor.

Derek Bickerton – Adem’in Dili

Adem'in Dili: İnsan Lisanı Nasıl Yarattı - Lisan İnsanı Nasıl Yarattı Kitap Kapağı Adem'in Dili: İnsan Lisanı Nasıl Yarattı - Lisan İnsanı Nasıl Yarattı
Derek Bickerton
Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi
288

Derek Bickerton, bugün sahip olduğumuz haliyle bir lisan yaratmak için biyolojinin ve kültürün nasıl bir etkileşim içine girmiş olabileceğini araştıran az sayıdaki kişiden birisidir. Bickerton "Sanırım bazı insanlar, gitgide zekâları artan atalarımızın bir gün uyanıp, o küçük zeki kafalarıyla lisanı doğaçlama icat ettiklerini düşünüyor hâlâ" diyor. Bickerton'a göre lisan evrimsel bir adaptasyondur, zira öyle olmak zorundadır; tıpkı dik yürümek, vücut kıllarının dökülmesi ya da kavrayıcı başparmaklar gibi. Fakat tam olarak ne tür bir evrim söz konusudur? İşte bu kitap bu soruya yanıt arıyor.

Başta insan olmak üzere pek çok türün, ellerinden geldiği ölçüde çevre şartlarını kendi gereksinimlerine uydurduğu artık bilinen bir gerçek. Dil yetisi de, niş inşasının, yani çevresel şartları kendi gereksinimlerimize uydurmamızın bir parçası. Bickerton'a göre lisan, özgül bir nişten doğmuş ve gitgide daha incelikli nişler kurmamızı mümkün kılmıştır.

En son araştırmalar göstermektedir ki atalarımız başlangıçta, büyük hayvanların leşleriyle besleniyordu ve öteki leşçillerle vahşi bir rekabete girişmişti. Bickerton'a göre bu rekabette başarıyı, ancak yeterli sayıda adam toplayarak yakalamış olmaları makul bir çıkarımdır. Bunu yapmanın tek yolu vardı; karıncaların ve arılarınki gibi bir hayvan iletişim sisteminin ötesine geçmek.

O halde yaklaşık iki milyon yıl geriye gidelim ve nelerin gerçekleşmiş olabileceğine bir bakalım.

Roland Breton – Dünya Dilleri Atlası

Dünya Dilleri Atlası Kitap Kapağı Dünya Dilleri Atlası
Roland Breton
NTV Yayınları
80

Dünyada 6000’den fazla dil birarada yaşıyor. Nerelerde, ne zamandan beri, kimler tarafından konuşuluyorlar? Aralarında kurdukları ilişkiler neler?

Dünya Dilleri Atlası bu sorulara açık ve yeterli cevaplar vermeyi amaçlıyor. Yalnızca coğrafi, tarihsel, demografik dağılımlarını değil, aynı zamanda bu olguların jeopolitik oyunlar içindeki gelişim ve gerilemelerini de ele alıyor.

Kitabın amacı okura resimli bir sunumla dillerin çeşitliliği ve dillerin durumlarının farklılıkları konularında, çarpıcı görsel bir izlenim edinmesini sağlayacak genel bir özet vermek; dünyanın farklı bölgelerini gezermişçesine dünya ölçeğinde ortaya atılan temel soruların üstünden geçmektir.

Kitapta dillerin akrabalığı, ailelere dağılımı, bu dillerin tarihsel ve tarih öncesi konumları; devletler, nüfuslar ve bireyler ölçeğinde dillerin kullanımı; dünyadaki başlıca bölgelerde dillerin dağılımı ve çokdilli ülkelerde dil alanlarının yayılımı gibi konular ele alınıyor. Atlas ayrıca, farklı dil kullanımlarının insanoğlunun geleceği için ne kadar vazgeçilmez olduğunu da gösteriyor.

Berke Vardar – Dilbilimin Temel Kavram ve İlkeleri

Dilbilimin Temel Kavram ve İlkeleri Kitap Kapağı Dilbilimin Temel Kavram ve İlkeleri
Berke Vardar
Mutlilingual Yabancı Dil Yayınları
184

Bu yapıtta, dil olgularına ilişkin incelemelerde göz önünde tutulması gereken temel nitelikli dilbilim kavramlarıyla ilkelerini sunmayı amaçlıyoruz. Bunların bağlandığı akımlarla yöntemlerin oluşum ve gelişimini de belirterek çizmeye çalıştığımız genel çerçeve, olanaklı durumlarda, değişik kuramların birbirini bütünleyici katkılarından yararlanılarak oluşturulmuştur. Ancak, söz konusu seçmeci yaklaşımda, yapısalcılığın işlevselci kolunun birçok yönden ağır bastığını da belirtmeliyiz.
Dilin, toplumsal açıdan bir bildirişim aracı, iç düzen bakımından ise bir yapı olarak değerlendirilmesi, bundan ötürü de bildirişim işlevinin yapısal, yapısal işlevinin bildirişimsel bir nitelikle donatılması, izlenen doğrultuyu belirleyen bilimsel tutumun başlıca özellikleri arasındadır. İşlev kavramı aracılığıyla bildirişimden kalkarak yapıya, yapıdan kalkarak bildirişime ulaşan düşünsel bir devinim, ele alınan kavram ve ilkelerin saptanmasında benimsenen ölçütlere egemendir ve tüm dil olguları bu devinimin çizdiği uzamda irdelenmektedir.

Hikmet Kıvılcımlı – Türkçe’nin Üreme Yolları ve Dil Devrimciliğimiz

Türkçe'nin Üreme Yolları ve Dil Devrimciliğimiz Kitap Kapağı Türkçe'nin Üreme Yolları ve Dil Devrimciliğimiz
Hikmet Kıvılcımlı
Sosal İnsan Yayınları
71

Bu araştırmamızda belirli amacımız, dil araştırıcılarımızın gözlerinden kaçmış gözüken ve üzerinde durulduğuna hiçbir yerde raslamadığımız Türkçe üretim ve Öğütüm aygıt (alet), avadanlıklarına (cihazlarına) ve işleyişlerine kısaca işaret etmektir.
İncelememiz üç bölüme ayrılıyor:

1- Türkçenin Üreme Aygıtı,
2- Türkçenin Türeme Avadanlığı ve Örnek Çeşitleri,
3- Genel Düşünce ve Uygulamalar

Birinci ve ikinci Bölümler daha çok Teknik araştırmalar olduğundan, okuyucu için yoruculuğu da göz önüne alarak can sıkmamak için, şemalaştırılmış özetle yetinmeyi tercih ettik. Her okurun, konuyla ilgisi derecesinde o şemalar üzerinde serbestçe işleyebilmesine yer bıraktık. Üçüncü bölümde, o teknik araştırmalardan çıkan Teorik, Tarihsel ve Pratik bir kaç sonuca değindik.

Ahmet Bican Ercilasun – Türk Lehçeleri Grameri

Türk Lehçeleri Grameri Kitap Kapağı Türk Lehçeleri Grameri
Ahmet Bican Ercilasun
Akçağ Yayınları
1340

Türk Lehçeleri Grameri, Türk dünyasında yazı dili olarak kullanılan 20 lehçenin ayrı ayrı gramerlerini içine almaktadır:
Türkiye Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Özbek Türkçesi, Yeni Uygur Türkçesi,
Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Karakalpak Türkçesi, Nogay Türkçesi, Tatar Türkçesi, Başkurt Türkçesi, Kırım Türkçesi,
Karaçay-Malkar Türkçesi, Kumuk Türkçesi, Altay Türkçesi, Hakas Türkçesi, Tuva Türkçesi, Saha Türkçesi, Çuvaş Türkçesi.
Gramerlerde her lehçenin ses özellikleri, yapım ekleri, isim ve fiil çekimleri örneklerle gösterilmiştir. Gramerlerin sonunda
ayrıca beşer onar sayfalık metin örnekleri verilmiş; böylece okuyucunun ilgili lehçe hakkında daha somut bir fikir edinmesi
sağlanmıştır.

Her lehçenin grameri o lehçe üzerinde uzmanlaşmış bilim adamları tarafından yazılmıştır.
Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun’un yazdığı giriş bölümünde de Türkiye’deki Türkoloji ve lehçe çalışmalarının tarihçesini bulacaksınız. Bütün Türk lehçelerinin gramerini içine alan bu hacimde bir eser yalnız Türkiye’de değil, dünyada da ilk defa yazılmış olmaktadır. Eser, hem bilim dünyası ve aydınların ilgisini çekecek, hem de Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ile Türk Dili ve Edebiyatı bölümleri öğrencilerinin ihtiyaçlarına cevap verecektir.