İsmail Cem – Gelecek İçin Denemeler

Gelecek İçin Denemeler Kitap Kapağı Gelecek İçin Denemeler
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
448

Türkiye kritik bir dönemini yaşıyor. Bugün yapılacak ve yapılmakta olan yanlışlar, bugün ertelenen sorumluluklar, Türkiye’nin 2000’li yıllara sakat girmesine neden olur. Yanlışlar ve eksiklikler biraz daha sürerse, işin arkasını toparlayamayız.
Türkiye, bazı temel tercihlerini belirlemek ve bunların gereğini artık yapmak durumundadır.
Cumhuriyetin üzerine gitmeyi sürekli ertelediği büyük sorunların bütün cesamet ve şiddetiyle ülkenin önüne dikildiği 1990’lı yıllarda, Türkiye siyaseti bu sorunların altında kaldı. 12 Eylül’ün tasfiye etmeye çalıştığı siyasi yapı,
1990’lara eskinin benzeri biçiminde yeniden şekillenmiş olarak girdi ama yine aynı çözümsüzlüğü ve ertelemeci tavrı gösterdiği için 2000’li yılların başlarında yine tasfiye oldu.
Ülkenin içinde bulunduğu kargaşanın üzerinden bakıp ileriyi görmeye çalışan az sayıdaki siyasetçiden biriydi İsmail Cem. Sahip olduğu geniş ufukla yıllar boyunca Türk ve dünya siyasetinin içinde olmanın getirdiği birikimi birleştirerek yazıyor uyarılarda bulunuyordu. Onun bu çabasının ürünlerinden biri olan elinizdeki kitap, 1990’ların o bunalımlı yıllarında Türkiye’nin içinde bulunduğu durumun çeşitli açılardan tahlili üzerinden geleceğe açılımlar yapan denemelerden oluşmaktadır.

İsmail Cem – Siyaset Yazıları

Siyaset Yazıları Kitap Kapağı Siyaset Yazıları
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
434

Milliyetçi Cephe olayı, 1973 seçimiyle oluşan siyasal üstyapının özellikleriyle ve Türkiye sağının geçirdiği değişimle yakından ilişkilidir. 1973 seçim sonrasının genel görünümü, şöyledir: Sağın büyük partisi AP, bir yandan Demokratik Parti'ye öte yandan kendi kişiliğine özgü nitelikler de taşıyan MSP'ye büyük ölçüde oy kaybetmiştir. CHP, en radikal dönemini yaşamaktadır; gelişmektedir, ancak tek başına hükümet olacak gücün uzağındadır. 12 Mart döneminin kalıcı etkileri sonucunda sosyalist sol, Parlamento düzeyinde temsil edilmemektedir.

MC'nin temelleri, bu belirsizlik ortamında atılmıştır. Siyasal manevraların eski ustası Demirel, Demokratik Parti milletvekillerini birer birer kendi partisine çekmeye başlamıştır. O günün koşullarında, Türkiye'nin sağ güçleri bu oluşumu büyük ölçüde desteklemiştir. 12 Mart tecrübesiyle "akıllanmış" bir Demirel, bu güçlere artık güven verebilmektedir. Demirel'in ve "kurulu düzenin" -yabancı dildeki deyimiyle "establishment"in- güvenilir sözcüsü Feyzioğlu'nun gözetiminde, MSP'nin yola getirileceği inancı vardır. MHP ise, bu çevrelerin önemli bölümü tarafından hiç değilse anlayışla değerlendirilmektedir. Düzeni, sol "tehlike" karşısında koruyacak, gereğinde kaba kuvvet yöntemlerini düzen adına harekete geçirebilecek tek gücün MHP olduğuna inanılmakta; sağın büyük bir kesimi bu partiyi ve anlayışını sempatiyle karşılamaktadır. Böylece, bir çeşit "ideal" formül, sağ güçler açısından oluşmaktadır.

İsmail Cem bu kitabında 1975-80 arasındaki siyasi olayları içeren yazılarına yer vermekte ve doğal olarak özellikle de Milliyetçi Cephe hükümetlerini konu edinmektedir.

İsmail Cem – Soldaki Arayış

Soldaki Arayış Kitap Kapağı Soldaki Arayış
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
309

“Farklı bir açıdan bakarsak, ‘sol’, kendi yapısı bakımından zaten sürekli ve sonsuz bir arayıştır.
Son çözümlemede, ayrıcalıkların ayrıcalık olmaktan çıkarılmasıdır. Fırsatların, kültür ve eğitimin, zenginliklerin, mümkün olan en geniş kitleye ulaştırılmasıdır. Sürekli ve sonsuz bir adalet arayışıdır. Sürekli bir yenileşmedir.

Türkiye’mizde sorun, bu arayışın, solu geliştirmek için değil, solun ‘sol olabilmesi için’ hâlâ sürmekte olmasıdır. Solun ‘kimlik arayışı’ düzeyinde, solun ‘temel ilkeleri ve doğrultusu düzeyinde hâlâ sürmesidir. Sorun ve sıkıntı buradadır.

Soldaki arayışın bu başlamda hâlâ sürmekte olması, bu giriş bölümünde sıraladığımız eksiklerden ve onların benzerlerinden kaynaklanmışsa, o zaman, yapılması gereken nedir? ‘Arayışın’, bu temel eksikleri gidermeye yönelmesi. Bu kitabın var olur gerekçesi budur. ‘Soldaki arayış’a bir katkı getirmek.

Solun haklılığına ve güzelliğine Türkiye’nin solu da layık olmalıdır...

İsmail Cem – Sosyal Demokrasi

Sosyal Demokrasi Kitap Kapağı Sosyal Demokrasi
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
337

Sosyal Demokrasi ya da Demokratik Sosyalizm Nedir, Ne Değildir / Bütün Eserleri-4

Türkiye’nin en sevilen siyasetçilerinden İsmail Cem, aynı zamanda sol siyaset konusunda ses getiren kitaplar kaleme almış bir düşünürdü. 1984 yılında yazdığı elinizdeki kitapta, sol siyasetin teori ve pratiğindeki birikimlerini okuruyla paylaşıyor.

Sosyal demokrasinin ideolojik kaynaklarına dönerek Kautsky ile Bernstein’in kimi düşüncelerini vurgulamakla işe başlayan Cem, demokratik sosyalizm olarak da nitelediği sosyal demokrasinin, kimi temel tercihleriyle sosyalist-komünist hareketlerden ayrıldığını belirtiyor. Sosyal demokrasinin şiddeti reddeden mücadele biçimleriyle çoğulcu ve eşitlikçi bir ortam oluşturmak için yola koyulduğunu söyleyerek sosyal demokrat modeli ortaya koyuyor. Cem’e göre değişen dünyada iş daha zorlaşmış olsa da toplumların sanayileşme ve özgürlük doğrultusundaki kaçınılmaz gelişmeleri, bir noktadan sonra ancak sosyal demokrasinin cevaplayabileceği ihtiyaçlar yaratacaktır. Dolayısıyla sosyal demokrasi, geleceğin sistemidir.

İsmail Cem, kitabının son bölümünde Türkiye’de sosyal demokrasinin mümkün olup olmadığını tartışıyor. Türkiye’nin içinde bulunduğu ortamı ve siyasi hareketleri değerlendirerek soysal demokrasinin Türkiye’de sadece bir olasılık değil, bir ihtiyaç olduğu sonucuna varıyor:

“Adaletli paylaşım şöyle dursun, var olan yapıların ‘üretim’ ve ‘yatırım’ görevini bile üstlenemediği bir ortamda, ‘sanayileşme, demokrasi, eşitlik’ ihtiyacındaki bir toplumun çözümü, sosyal demokrasidir.

Bizim görebildiğimiz, sosyal demokrasinin, – bu kitapta incelenen örneklerdeki gibi- sosyal demokrat ideolojiye, kimliğe, yapılanmaya sahip bir parti tarafından gerçekleştirilebilir olduğudur.”

İsmail Cem – Türkiye Üzerine (Araştırmalar)

Türkiye Üzerine (Araştırmalar) Kitap Kapağı Türkiye Üzerine (Araştırmalar)
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
327

Türkiye Üzerine (Araştırmalar) / Bütün Eserleri-8

Türkiye’de dün, geride kalmıştır. Kitleler tarafından çoktan aşılmıştır. Sınıfsız millet anlayışıyla, aslında sermayeyi gözetip sermayesizi ezdiren hakemlik iddiasıyla, hâkim zümrelerin halk kitleleri sırtında koalisyon kurmalarını mümkün kılan sosyal barışıyla, tahsildar pençesindeki köylüsü ve yol vergisiyle dün, bir daha gelmemek üzere geçmişte kalmıştır. Hem de öylesine geçmişte kalmıştır ki 1960’ın 500 binlik, 1965’in 800 binlik sigortalı işçi sayısı bile günümüzden çok uzaklardadır. 1960 ölçüleriyle bir çeşit devrimciliğin doruğuna ulaşan sözlerin devrimciliği bile, artık eskimiştir. Bir dönem, dün, kendine özgü koşulların yarattığı çözüm yollarıyla, kendi çerçevesindeki büyük başarıları, atılımları ve başarısızlıklarıyla; şerefi, kıvancı, özellikleri ve ayrıcalıklarıyla, bir daha yaşanmamak üzere tarihe karışmıştır. Dünle beraber, dünün ilerici çözüm yollarının ilericiliği de, günümüz açısından, tarihe karışmaktadır.Türkiye, daha güzel yarınlar yaratacak toplumcu çözüm yollarını, ancak günümüzdeki gelişmelerden hız alarak ve günümüzün gerçeklerine dayanarak oluşturabilir. Geçmişin, sosyal ve sınıfsal ilericiliği hayli tartışma götürür deneylerini tekrarlamak özlemi, ancak Türkiye’yi hiç değişmeyen, hatta gerileyen bir olgu gibi sosyoloji dışı ölçülerle yorumlamanın sonucudur. Yarını dünde aramak, 1970 Türkiye’sinde, anlamsızdır.1965-70 yılları arasındaki yazılarından seçtiklerini topladığı bu kitabında, ileride sol düşünce ve siyasetin önde gelen isimleri arasına hakkıyla girecek olan İsmail Cem’in, toplumun ve solun sorunlarına duyarlı yaklaşımı kendini göstermektedir.

İsmail Cem – Türkiye, Avrupa, Avrasya 1. Cilt

Türkiye, Avrupa, Avrasya 1. Cilt: Strateji, Yunanistan, Kıbrıs Kitap Kapağı Türkiye, Avrupa, Avrasya 1. Cilt: Strateji, Yunanistan, Kıbrıs
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
298

Bu kitabın amacı, 21. Yüzyıl Türkiye'sinin, insanlığın büyük yürüyüşüne getirilebileceği özgün katkıyı dış siyaset alanında irdelemektir.

"Türkiye, Avrupa, Avrasya'yı, öncelikle anıların paylaşıldığı bir kitap olarak öngörmedim. Daha çok, değerlendirmelerimden, gözlemlerden, konuşma ve demeçlerden, yabancı basında yayımlanmış yazılarımdan oluşuyor. Bu kitabımın özelliği, Dışişleri Bakanı olarak (1997-2002) yaşadığım olaylardan, geliştirdiğim düşüncelerden, uyguladığım politikalardan hareketle gerçekleşmiş olması. Bu birikimden yola çıkarak geçmişin ve geleceğin değerlendirilmesini yapmaya çalıştım; Türkiye'nin yenileşme sürecine dış siyasetin katkısını inceledim. Siyaset ve dış siyaset üzerine çalışanlarla, kendi deneyimimi, dünyaya ve Türkiye'ye bakışımı, vizyonumu paylaştım..."

İsmail Cem – Tarih Açısından 12 Mart

Tarih Açısından 12 Mart: Nedenleri, Yapısı, Sonuçları Kitap Kapağı Tarih Açısından 12 Mart: Nedenleri, Yapısı, Sonuçları
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
657

Neden 12 Mart yaşandı Türkiye'de, neden bunca acı çekildi, insan öldürüldü, üç genç asıldı, işkence yapıldı, cezaevleri dolduruldu? Neden sosyalist parti kapatıldı, işçi sınıfı sessizliğe mahkûm edildi, kitaplar toplattırıldı, kitaplar yakıldı, neden Anayasa ve kanunlar değiştirildi? Neden Türkiye'nin dış siyaset alanındaki uyanışı ve yeni arayışları engellendi, neden bürokrasi siyasal iktidara el koydu, neden onların işini kolaylaştıran resmi kışkırtmalar düzenlendi ve neden Türkiye'nin toplumsal gelişimi iki buçuk yıl donduruldu?

Yani, neden 12 Mart gerçekleştirildi?

İsmail Cem – Türkiye, Avrupa, Avrasya 2. Cilt

Türkiye, Avrupa, Avrasya 2. Cilt: Avrupa'nın Birliği ve Türkiye Kitap Kapağı Türkiye, Avrupa, Avrasya 2. Cilt: Avrupa'nın Birliği ve Türkiye
İsmail Cem
İş Bankası Kültür Yayınları
367

'Bu kitabın amacı, 21. Yüzyıl Türkiye'sinin, insanlığın büyük yürüyüşüne getirebileceği özgün katkıyı dış siyaset alanında irdelemektir.

Türkiye, Avrupa, Avrasya'yı, öncelikle anıların paylaşıldığı bir kitap olarak öngörmedim. Daha çok, değerlendirmelerimden, gözlemlerden, konuşma ve demeçlerden, yabancı basında yayınlanmış yazılarımdan oluşuyor. Bu kitabımın özelliği, Dışişleri

Bakanı olarak (1997-2002) yaşadığım olaylardan, geliştirdiğim düşüncelerden, uyguladığım politikalardan hareketle gerçekleşmiş olması. Bu birikimden yola çıkarak geçmişin ve geleceğin değerlendirmesini yapmaya çalıştım; Türkiye'nin yenileşme sürecine dış siyasetin katkısını inceledim. Siyaset ve dış siyaset üzerine çalışanlarla, kendi deneyimimi, dünyaya ve Türkiye'ye bakışımı, vizyonumu paylaştım…'

Hafız-ı Şirazi – Hafız Divanı

Hafız Divanı Kitap Kapağı Hafız Divanı
Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi
Hafız-ı Şirazi
İş Bankası Kültür Yayınları
476

Hafız-ı Şirazî: XIV. yüzyılda İran'da yaşamıştır.
Yaşamı hakkında günümüze ulaşan bilgilerin kesinliği de tartışmalıdır. Hafız, İran şiirine çığır açacak ölçüde önemli yenilikler getirmiştir. Şiirlerinde hayatı, dünya nimetlerini ve gündelik olaylardan kaynaklanan duyguları konu olarak işlemiştir. Meyhane, şarap, saki, dilber, gül gibi sözcükleri birer mazmun olmaktan çok gerçek anlamlarıyla kullanmıştır. Gazel dilinin kurucusu olan Hafız-ı Şirazî, sadece beyit bütünlüğü gözetilen şiirde konu bütünlüğünü gözeten ilk şairlerdendir. Şiirleri sanat çevrelerinde beğenildiği kadar halk tarafından da benimsenmiş, dîvânı halk arasında gönül ilişkileri ve talih konusunda başvurulan bir falname olarak kullanılmıştır.

Arthur Rimbaud – Illuminations

Illuminations Kitap Kapağı Illuminations
Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi
Arthur Rimbaud
İş Bankası Kültür Yayınları
55

Can Alkor, özenli dili ve mükemmeliyetçi tutumuyla Illuminations'u Türkçeye çevirdi

Arthur Rimbaud (1854-1891): On altı yaşında başlayan şairlik hayatı sadece beş yıl sürdü. Ancak bu süre içinde yüzlerce yıllık geleneksel şiir dilini, yapısını, söylemini ve imge düzenini kökten değiştirdi. Ona göre şair duyuların düzenini bilinçle sonsuzca bozan ve bu yolla başkaları için bilinmez olanları gören bir kâhindi. Cehennemde Bir Mevsim ve Illuminations ile dünya edebiyatında şiirin zirvesine yerleşen Rimbaud 1875'den sonra şiir yazmadı.

Mahmut Goloğlu – Sivas Kongresi

Milli Mücadele Tarihi 2: Sivas Kongresi Kitap Kapağı Milli Mücadele Tarihi 2: Sivas Kongresi
Mahmut Goloğlu
İş Bankası Kültür Yayınları
168

Bu kitapta Erzurum kongresinin halka ve hukuk zeminine dayanan meşruluğunun, Sivas Kongresiyle Misak-ı Milli sınırları çerçevesinde nasıl ulusal bir nitelik kazandığını mercek altına alıyor.

Mahmut Goloğlu – Üçüncü Meşrutiyet

Milli Mücadele Tarihi 3: Üçüncü Meşrutiyet (Birinci Büyük Millet Meclisi) Kitap Kapağı Milli Mücadele Tarihi 3: Üçüncü Meşrutiyet (Birinci Büyük Millet Meclisi)
Mahmut Goloğlu
İş Bankası Kültür Yayınları
419

Mahmut Goloğlu'nun Milli Mücadele Tarihi dizisinin üçüncü kitabı, Milli Mücadele'den Cumhuriyet'e uzanan sürecin ana dönüm noktasını, Büyük Millet Meclisi'nin kuruluşunu ve ilk dönemlerini inceliyor. Üçüncü Meşrutiyet, Erzurum ve Sivas Kongrelerinin yarattığı ivmenin, yurt çapında bir harekete dönüşme sürecini Büyük Millet Meclisi'nin ilk yılı ekseninde inceliyor. İstanbul hükümetlerinin tutumlarından Meclis-i Mebusan'ın işgal kuvvetlerince dağıtılmasına, yeni bir meclisin Ankara'da toplanması kararından mebusların Anadolu'nun kalbindeki bu küçük kentte buluşmalarına, Sevr tartışmalarından Sovyet Rusya ile imzalanan ilk uluslararası antlaşmaya pek çok olay pek çok ayrıntı... Ekler bölümünde hem Birinci Meclis milletvekillerinin ayrıntılı künyeleri, hem de o dönemin tanıklarının kendi kalemlerinden anılarıyla birlikte.

Mahmut Goloğlu – Devrimler ve Tepkileri

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi 1: 1924-1930 Devrimler ve Tepkileri Kitap Kapağı Türkiye Cumhuriyeti Tarihi 1: 1924-1930 Devrimler ve Tepkileri
Mahmut Goloğlu
İş Bankası Kültür Yayınları
376

Devrimler ve Tepkileri, genç Cumhuriyet’in peş peşe yapılan devrimlerle en hızlı değişimleri ve dönüşümleri yaşadığı bir dönemde, 1924 - 1930 arasına mercek tutuyor.
Devrimler ve Tepkileri yakın, tarihimizin parça parça hatırladığımız olaylarını yeniden bir bütün olarak görmek; bu döneme ait bilgi edinmek ya da bilgi tazelemek isteyenler için...

Cumhuriyet Anayasası’nın kabulü, halifeliğin kaldırılması, üniversite özerkliği ile basın özgürlüğünün kurumsallaşması, şapka ve kıyafet devrimi, tekke ve zaviyelerin kapatılması, hukuk ve eğitim alanındaki devrimler, laiklik, harf devrimi, dil devrimi..

Kronolojik bir kurguyla hazırlanan kitap, sadece devrimleri değil, o döneme damgasını vuran pek çok olayı da anlatıyor: Musul sorunu, Hakkâri olayları, Terakkiperver Fırka, Şeyh Sait İsyanı, İzmir Suikastı, Yavuz-Havuz davası, Serbest Fırka, Menemen Olayı...

Goloğlu, Genelkurmay Harp Dairesi’nin de incelemesine sunarak olumlu yanıt aldığı kitabında, bu canlı ve benzersiz dönemi, alışılmadık yalınlıkta ve nesnellikte sunuyor.

Devrimler ve Tepkileri, yakın tarihimizin parça parça hatırladığımız olaylarını yeniden bir bütün olarak görmek; bu döneme ait bilgi edinmek ya da bilgi tazelemek isteyenler için.

Mahmut Goloğlu – Erzurum Kongresi

Milli Mücadele Tarihi 1: Erzurum Kongresi Kitap Kapağı Milli Mücadele Tarihi 1: Erzurum Kongresi
Mahmut Goloğlu
İş Bankası Kültür Yayınları
254

Mahmut Goloğlu'nun Milli Mücadele Tarihi dizisinin ilk kitabı, Milli Mücadele'nin dönüm noktalarından Erzurum Kongresi'ni hazırlayan koşulların bir tablosuyla açılıyor.

İtilaf Devletleri'nin Doğu Anadolu'da ve Doğu Karadeniz'de bağımsız devletler kurulmasına yönelik desteği, bu yörelerde Müdafaa-i Hukuk hareketlerinin doğuşuna yol açar.

Mütareke ortamının işgal ve belirsizliklerle örülü ortamında, çetelerin patlayan silahları arasında Müdafaa-i Hukuk derneklerinin meşru zemin arayışları sürmektedir.

Bu arayış, böyle bir ortamda Samsun'a çıkan Mustafa Kemal'in de dikkatinden kaçmaz. Böylece Milli Micadele'nin halka ve hukuka dayanan zemininin temelleri, asıl kaygısı bölgenin kuruluşuna odaklanmış olan Erzurum Kongresi'nde atılır...

Sivas Kongresi ve TBMM'ye uzanan yolun ilk etabını konu alan bu kitap, modern tarih yönteminden de yararlanan ilk örneklerden biri:

Ekler bölümünde, Milli Mücadele'nin ilk aşamalarında yer almış pek çok kişinin, bu kitap için kaleme aldıkları ve anlattıkları tanıklıkları ile birlikte...

Miguel De Unamuno – Üç Örnek Öykü ve Bir Önsöz

Üç Örnek Öykü ve Bir Önsöz Kitap Kapağı Üç Örnek Öykü ve Bir Önsöz
Modern Klasikler Dizisi
Miguel De Unamuno
İş Bankası Kültür Yayınları
124

Laín Entralgo'nun "İspanyol bilincinin ve kişiliğinin uyanışı" biçiminde nitelediği "98 Kuşağı" yazarlarından Miguel de Unamuno (1864-1936) Madrid Complutense Üniversitesi'nde felsefe doktorasını tamamladıktan sonra atandığı Salamanca Üniversitesi'nde ders verirken bir yandan da deneme ve makalelerini yayımlamaya başladı. Yönetim karşıtı yazıları yüzünden işine son verildi ve Fuerteventura Adası'na sürüldü. Ancak 1931'de Cumhuriyet'in kuruluşuyla aynı üniversiteye rektör olarak atandı.

Unamuno'ya göre makineleşme insanı kişiliksizleştirmiştir, teknolojinin girmediği bir evren arar; uygarlığa karşıdır. İç konuşmaları James Joyce'dan daha önce kullanmıştır.
Kimi zaman da kişiler, yazar ve okuyucu karşılıklı konuşur ve tartışırlar. Unamuno roman bilimselliği ile alay eder, yazınsal yapıtların yazarın belli başlı önsezilerini açıklamak için birer araç olduklarını ileri sürer. Kimi yapıtlarında ölümsüzlük özlemi ağır basar, kimi zaman Tanrı'ya başkaldırır, kimi zaman da yazgıya boyun eğer. Tüm eserlerinde zengin ve özenli bir dil kullanır; kaba, çirkin sözcükleri ancak deli dolu kişilerine söyleterek kusursuz bir denge tutturmuştur.